balance: rework mana economy, HP thresholds, spell costing, and shield-breakers

Combat-pacing rebalance to curb single-cast overcast greed and long-fight
stalemates without further nerfing base spell damage:

- Replace the per-round mana cap with a daily mana pool (old Poziom Mocy
  values x3), restored via rest tiers (Odetchniecie/Krotki/Dlugi Odpoczynek).
- Add a mundane-only "Kara za Wyczerpanie Many" table for casting past the
  daily pool, and a "Kara za Nieudolnosc" table for failed overcast tests -
  deliberately kept free of Otchlan/Obled corruption.
- Taper overcast effect bonuses past step 2 (halved, min 1) to blunt
  free-zone alpha strikes below Maksymalny Koszt Zaklecia.
- Rebalance Zywotnosc/Oszolomiony/rest-recovery from 3x/1-3 to 2x/1-2.
- Add a "Potega Efektu" magnitude parameter to the spell-costing formula,
  decoupling effect strength from casting difficulty (T/S).
- Flip the Obrazenia/Ochrona category modifiers (-0.4/+0.2, was 0.0/-0.7) so
  shields cost more than comparable attacks instead of less, then swept all
  spell files against the new formula.
- Expand shield-breaking beyond Ether Pierce (Mysterious Stream, Arrow of
  Desire, Energy Wave, Divine Spear, Last Judgment, True Disintegration),
  rework Forbidden Shield into a durability-based ward with a shield-ignoring
  counter-attack, and complete True Disintegration's description, which was
  truncated since the initial commit.
- Formalize the four-layer damage reduction order (Runiczny Pancerz ->
  Magiczna Oslona -> Pancerz -> Zywotnosc) in the rulebook.

Co-Authored-By: Claude Sonnet 5 <noreply@anthropic.com>
Claude-Session: https://claude.ai/code/session_019xsdbKAT27PoAX9SWH3MFK

rules/01. Księga Magii.md

@@ -4,7 +4,7 @@ tags:
   - spells
 book: Księga Magii
 author: Iwo "Metr" Strzeboński
-last-updated-at: 2026-08-16 00:00 UTC
+last-updated-at: 2026-08-19 00:00 UTC
 aliases:
   - Księga Magii
 ---
@@ -255,6 +255,10 @@ ___
 ### Zasada Nadczarowywania Zaklęć
 Każde zaklęcie można nadczarować, wykorzystując dodatkową manę. Wartość koniecznej many do nadczarowania zaklęcia jest równa wielokrotności bazowego kosztu many.
 
+Koszt many rośnie z każdym Poziomem Nadczarowania liniowo, ale jego efekt już nie. Pierwsze dwa Poziomy Nadczarowania danego zaklęcia dają bonus (obrażenia, kości, punkty wytrzymałości itp.) w pełnej wysokości. Każdy kolejny Poziom Nadczarowania - trzeci i dalsze - daje bonus zmniejszony o połowę, zaokrąglony w dół (przy bonusach z kości: rzuć kością tak jak zwykle, a wynik podziel przez 2 w dół; przy bonusach o stałej wartości: podziel tę wartość przez 2 w dół, przy czym bonus nigdy nie spada poniżej 1). Dzięki temu drobne przeszarżowanie mocą pozostaje tak samo opłacalne jak dotychczas, ale wlewanie całej dostępnej many w jedno zaklęcie przestaje być liniowo coraz silniejsze.
+
+> **Przykład**: Mag B nadczarowuje Kulę Ognia (bazowy koszt 2 many) o trzy Poziomy zamiast dwóch. Pierwsze dwa Poziomy dają pełne +1k3 obrażeń każdy. Trzeci Poziom, mimo że kosztuje tyle samo many co poprzednie, daje już tylko połowę bonusu - mag rzuca 1k3 i dzieli wynik przez 2 w dół (minimum 1).
+
 W związku z tym, że nadczarowywując dane zaklęcie, zwiększa się jego koszt many, wartość many potrzebna do rzucenia zaklęcia może przekroczyć wartość Maksymalnego Kosztu Zaklęcia.
 
 Jak normalnie mag jest ograniczony kosztem zaklęcia jeśli chodzi o posługiwanie się maną - dlatego też słabsi magowie nie są w stanie nauczyć się potężniejszych zaklęć - tak znane zaklęcia można nadczarowywać ponad wartość Maksymalnego Kosztu Zaklęcia. Wiąże się to oczywiście z utrudnieniami:
@@ -264,11 +268,24 @@ Postać musi wykonać test na Magia (Zdolności Magiczne), gdzie Trudność (T)
 * 5:S, jeżeli bazowy koszt many jest nie większy niż 4
 * 6:S, jeżeli bazowy koszt many jest nie mniejszy niż 5.
 
-Ilość Wymaganych Sukcesów (S) zależy od ilości many, która przekroczyła Maksymalny Koszt Zaklęcia.
+Ilość Wymaganych Sukcesów (S) rośnie nieliniowo wraz z ilością many, która przekroczyła Maksymalny Koszt Zaklęcia (oznaczaną dalej jako E) - im mocniej mag przekracza swoje możliwości, tym nieproporcjonalnie trudniej jest opanować nadmiar mocy. Wymagana liczba Sukcesów wynosi:
 
-W wypadku nieudanego testu Mistrz Gry może zadecydować, że należy skorzystać z zasady Kar za Nieudolność (patrz: [02. Klątwa Otchłani](02.%20Klątwa%20Otchłani.md)).
+S = E × (E + 1) / 2
 
-> **Przykład**: Mag A, który jest magiem IV poziomu, chce nadczarować Magiczną Tarczę o dwa poziomy. Zaklęcie, które normalnie kosztuje punkty 2 many, będzie kosztowało 6 punktów many. Jako mag IV poziomu maksymalny koszt zaklęcia dla niego wynosi zaledwie 4, co oznacza, że przekroczył swój maksymalny koszt o 2, w związku z czym mag A musi wykonać Test na Zdolności Magiczne (Magia) 4:2.
+| Przekroczenie Maksymalnego Kosztu Zaklęcia (E) | Wymagane Sukcesy (S) |
+| :---: | :---: |
+| 1 | 1 |
+| 2 | 3 |
+| 3 | 6 |
+| 4 | 10 |
+| 5 | 15 |
+| 6 | 21 |
+
+Niewielkie przekroczenie własnych możliwości pozostaje więc mniej więcej tak samo osiągalne jak dotychczas, ale każdy kolejny punkt Many ponad Maksymalny Koszt Zaklęcia kosztuje nieproporcjonalnie więcej Sukcesów - "nadczarowywanie nadczarowania" powinno być rzadkim, ryzykownym wyczynem, a nie standardową taktyką.
+
+W wypadku nieudanego testu mag musi natychmiast skorzystać z zasady Kar za Nieudolność (patrz: [02. Klątwa Otchłani](02.%20Klątwa%20Otchłani.md)), rzucając tyloma kośćmi na tabelę Kar za Nieudolność, ile zabrakło mu Sukcesów do zdania Testu.
+
+> **Przykład**: Mag A, który jest magiem IV poziomu, chce nadczarować Magiczną Tarczę o dwa poziomy. Zaklęcie, które normalnie kosztuje punkty 2 many, będzie kosztowało 6 punktów many. Jako mag IV poziomu maksymalny koszt zaklęcia dla niego wynosi zaledwie 4, co oznacza, że przekroczył swój maksymalny koszt (E) o 2, w związku z czym mag A musi wykonać Test na Zdolności Magiczne (Magia) 4:3 (S = 2×3/2 = 3).
 
 ### Zasada Różnorodności
 Jeden mag może rzucić dane zaklęcie wyłącznie raz na rundę.
@@ -773,38 +790,58 @@ Superzaklęcia są rzucane nie przez pojedynczego maga, a przez ich grupę, w zw
 Najpierw jasno zdefiniuj, co dokładnie ma robić Twoje zaklęcie. Czy ma zadawać obrażenia? Leczyć? Chronić? Teleportować? Opisz efekt zarówno mechanicznie (np. "zadaje 2k6 obrażeń ogniowych") jak i fabularnie (np. "z dłoni maga wylatuje kula płomieni"). Im bardziej konkretny opis, tym łatwiej będzie określić pozostałe parametry. Pamiętaj, że efekt powinien pasować do klimatu i lore świata Homebrew Magic.
 
 2. Wybierz kategorię
-Na podstawie głównego efektu zaklęcia przypisz mu jedną z dziewięciu kategorii: Obrażenia, Ochrona, Leczenie/Wsparcie, Ruch/Transport, Kontrola/Manipulacja, Iluzja/Oszukiwanie, Wykrywanie/Poznanie, Transmutacja, Nekromancja/Przyzwanie, lub Rytuały/Modlitwy. Każda kategoria ma swój unikalny modyfikator kosztu - na przykład zaklęcia ochronne są tańsze (modyfikator -0.7), a rytuały droższe (+1.3). Jeśli zaklęcie łączy kilka efektów, wybierz kategorię dominującego działania.
+Na podstawie głównego efektu zaklęcia przypisz mu jedną z dziewięciu kategorii: Obrażenia, Ochrona, Leczenie/Wsparcie, Ruch/Transport, Kontrola/Manipulacja, Iluzja/Oszukiwanie, Wykrywanie/Poznanie, Transmutacja, Nekromancja/Przyzwanie, lub Rytuały/Modlitwy. Każda kategoria ma swój unikalny modyfikator kosztu - na przykład zaklęcia bezpośrednio ofensywne są tańsze (modyfikator -0.4), a rytuały droższe (+1.3). Zaklęcia ochronne mają celowo dodatni modyfikator (+0.2): tarcze i bariery są zwykle łatwiejsze do rzucenia niż ataki o porównywalnej mocy, więc ich koszt many nie powinien być dodatkowo obniżany - dzięki temu przełamywanie osłon (patrz: zaklęcia oznaczone jako "przełamujące osłony") pozostaje opłacalną taktyką zamiast ślepej uliczki. Jeśli zaklęcie łączy kilka efektów, wybierz kategorię dominującego działania.
 
-3. Ustal parametry początkowe
-Określ podstawowe parametry mechaniczne: Trudność (T) - najniższą wartość na k6 liczoną jako sukces (zwykle 4-6), oraz liczbę wymaganych Sukcesów (S). Proste zaklęcia mają T=4 i S=1, umiarkowane T=5 i S=1-2, a trudne T=6 z S=2-3. Kieruj się siłą efektu - im potężniejszy, tym wyższe parametry. Te wartości stanowią fundament do obliczania końcowego kosztu many.
+3. Ustal Potęgę Efektu
+Jeśli zaklęcie ma efekt liczbowy skalujący się z Umiejętnością lub Atrybutem maga (obrażenia, punkty wytrzymałości tarczy, punkty leczenia itp.), wybierz jego Potęgę Efektu z Tabeli Potęgi Efektu - czyli jaką część wartości bazowej (zwykle Umiejętności Zdolności Magiczne) przekłada bezpośrednio na liczbę efektu. Zaklęcia bez skalującego się efektu liczbowego (czysto sytuacyjne, informacyjne, o stałej wartości) pomijają ten krok - ich Potęga Efektu wynosi "Nie dotyczy" (modyfikator 0,0). Ten sam krok dotyczy też bonusów z opcji Nadczarowania - jeśli dana opcja skaluje się kością zamiast stałą liczbą, jej moc również odczytaj z tej tabeli.
 
-4. Zidentyfikuj modyfikatory
+4. Ustal parametry początkowe
+Określ podstawowe parametry mechaniczne: Trudność (T) - najniższą wartość na k6 liczoną jako sukces (zwykle 4-6), oraz liczbę wymaganych Sukcesów (S). Proste zaklęcia mają T=4 i S=1, umiarkowane T=5 i S=1-2, a trudne T=6 z S=2-3. Te parametry odzwierciedlają wyłącznie to, jak trudno zapanować nad zaklęciem w praktyce - precyzję, kontrolę, ryzyko nieudanego rzutu - a nie siłę samego efektu, którą uwzględniłeś już w kroku 3. Te wartości stanowią fundament do obliczania końcowego kosztu many.
+
+5. Zidentyfikuj modyfikatory
 Przeanalizuj szczegółowe cechy swojego zaklęcia i zidentyfikuj pasujące modyfikatory efektów. Czy zaklęcie jest natychmiastowe (-1.0)? Działa na pojedynczy cel (-0.8)? Ma efekt obszarowy (+0.5)? Jest trudne do rzucenia (+0.5)? Czy wymaga wielu sukcesów (+0.8)? Każdy modyfikator reprezentuje konkretną cechę wpływającą na trudność projektowania i użycia zaklęcia. Niektóre zaklęcia mogą mieć kilka modyfikatorów jednocześnie.
 
-5. Oblicz koszt bazowy
+6. Oblicz koszt bazowy
 Zastosuj podstawowy wzór matematyczny: koszt bazowy = 0,5 × (T + S). Na przykład, jeśli zaklęcie ma T=5 i S=2, to koszt bazowy wynosi 0,5 × (5+2) = 3,5. Ta wartość stanowi punkt wyjścia przed uwzględnieniem specyfiki kategorii i dodatkowych modyfikatorów. Wzór odzwierciedla podstawową zależność między trudnością rzucenia a kosztem energii magicznej.
 
-6. Dodaj modyfikator kategorii
+7. Dodaj modyfikator kategorii
 Do kosztu bazowego dodaj modyfikator odpowiadający wybranej kategorii zaklęcia. Na przykład, jeśli to zaklęcie ochronne (modyfikator -0.7), a koszt bazowy to 3,5, to po dodaniu modyfikatora otrzymujesz 3,5 + (-0.7) = 2,8. Ten krok uwzględnia, że różne szkoły magii mają różną "naturalną" trudność i koszt energetyczny w świecie Homebrew Magic.
 
-7. Dodaj modyfikatory efektów
-Zsumuj wszystkie zidentyfikowane wcześniej modyfikatory efektów i dodaj je do wyniku. Jeśli zaklęcie ma modyfikatory "natychmiastowe" (-1.0) i "pojedynczy cel" (-0.8), dodajesz łącznie -1.8 do poprzedniego wyniku. Kontynuując przykład: 2,8 + (-1.8) = 1,0. Ten etap precyzyjnie dostosowuje koszt do wszystkich szczególnych cech zaklęcia.
+8. Dodaj modyfikatory efektów i Potęgi Efektu
+Zsumuj wszystkie zidentyfikowane wcześniej modyfikatory efektów oraz modyfikator Potęgi Efektu z kroku 3 i dodaj je do wyniku. Jeśli zaklęcie ma modyfikatory "natychmiastowe" (-1.0), "pojedynczy cel" (-0.8) oraz Potęgę Efektu "Standardowa" (0,0), dodajesz łącznie -1.8 do poprzedniego wyniku. Kontynuując przykład: 2,8 + (-1.8) = 1,0. Ten etap precyzyjnie dostosowuje koszt do wszystkich szczególnych cech zaklęcia, łącznie z tym, ile faktycznie ono zdziała.
 
-8. Zaokrąglenie do liczby całkowitej
+9. Zaokrąglenie do liczby całkowitej
 Otrzymany wynik zaokrąglij do najbliższej liczby całkowitej, zachowując minimum 1 punkt many. W naszym przykładzie 1,0 pozostaje 1. Jeśli wynik byłby np. 1,7, zaokrąglamy do 2. Jeśli wyszedłby 0 lub liczba ujemna, automatycznie ustalamy koszt na 1 punkt many - każde zaklęcie musi kosztować przynajmniej tyle energii magicznej.
 
-9. Sprawdź balans
+10. Sprawdź balans
 Porównaj swoje zaklęcie z podobnymi już istniejącymi w systemie. Czy zaklęcie o podobnych efektach ma zbliżony koszt? Jeśli różnica jest większa niż 1-2 punkty many, zastanów się nad modyfikacją parametrów lub dodaniem ograniczeń (np. krótszy czas działania, dodatkowe komponenty, efekty uboczne). Ten etap zapewnia spójność z resztą systemu i zapobiega powstawaniu zaklęć zbyt mocnych lub zbyt słabych.
 
-10. Zatwierdź z MG
+11. Zatwierdź z MG
 Przedstaw gotowe zaklęcie Mistrzowi Gry do finalnej akceptacji. MG może zaproponować drobne korekty kosztu, parametrów lub dodać fabularne ograniczenia. Może też poprosić o doprecyzowanie opisu efektu lub dostosowanie zaklęcia do konkretnej kampanii. Nie traktuj tego jako krytykę - to normalny proces współtworzenia, który gwarantuje, że nowe zaklęcie będzie dobrze działać w grze i nie zakłóci balansu rozgrywki.
 
+### Tabela Potęgi Efektu
+
+Ta tabela dotyczy zarówno bazowego efektu zaklęcia, jak i (osobno) bonusów z opcji Nadczarowania, jeśli te skalują się kością zamiast stałą wartością.
+
+|Potęga Efektu|Mnożnik wartości bazowej|Modyfikator|Przykład|
+|---|---|---|---|
+|Znikoma|×0,5 (zaokrąglone w górę)|-1,5|Magiczny Pocisk|
+|Standardowa|×1,0|0,0|Kula Ognia|
+|Wzmocniona|×1,5 (zaokrąglone w górę)|+1,0|-|
+|Potężna|×2,0|+2,5|Superzaklęcia, rzadkie efekty|
+
+|Bonus za Poziom Nadczarowania|Średnia wartość|Modyfikator|
+|---|---|---|
+|Stała wartość (np. +1)|ok. 1,0|-0,3|
+|1k3|ok. 2,0|0,0|
+|1k6|ok. 3,5|+0,3|
+
 ### Tabela kategorii efektów
 
 |Kategoria|Modyfikator|Opis|
 |---|---|---|
-|Obrażenia|0.0|Zadawanie bezpośrednich obrażeń|
-|Ochrona|-0.7|Tarcze, zbroje, bariery ochronne|
+|Obrażenia|-0.4|Zadawanie bezpośrednich obrażeń|
+|Ochrona|+0.2|Tarcze, zbroje, bariery ochronne|
 |Leczenie/Wsparcie|-0.5|Leczenie, wzmocnienia, bonusy|
 |Ruch/Transport|-0.6|Teleportacja, lot, przyspieszenie|
 |Kontrola/Manipulacja|-0.1|Telekineza, kontrola elementów|
@@ -829,30 +866,33 @@ Przedstaw gotowe zaklęcie Mistrzowi Gry do finalnej akceptacji. MG może zaprop
 
 #### Płomienna Strzała
 
-* Efekt: Wystrzelenie ognistej strzały, która podpala cel.
-* Kategoria: Obrażenia (modyfikator 0,0).
+* Efekt: Wystrzelenie ognistej strzały, która podpala cel. Zadaje obrażenia równe pełnej wartości Umiejętności Zdolności Magiczne.
+* Kategoria: Obrażenia (modyfikator –0,4).
+* Potęga Efektu: Standardowa, ×1,0 (modyfikator 0,0) - obrażenia równe pełnej wartości Umiejętności.
 * Parametry: T=5, S=1.
 * Modyfikatory: Pojedynczy cel (–0,8), natychmiastowe (–1,0).
 * Koszt bazowy: 0,5×(5+1)=3,0
-* +kategoria: 3,0+0,0=3,0
-* +efekty: 3,0–1,8=1,2 → zaokrąglenie = 1 mana
+* +kategoria: 3,0–0,4=2,6
+* +efekty: 2,6–1,8+0,0=0,8 → zaokrąglenie = 1 mana
 * Ostateczny próg: 5:1, koszt 1 mana
 
 #### Tarcza Eteryczna
 
 * Efekt: Tworzy półprzezroczystą barierę, dającą +2 do pancerza magicznego.
-* Kategoria: Ochrona (–0,7).
+* Kategoria: Ochrona (+0,2).
+* Potęga Efektu: Nie dotyczy (modyfikator 0,0) - bonus o stałej wartości, niezależny od Umiejętności.
 * Parametry: T=4, S=2.
-* Modyfikatory: Obszarowy (+0,5), krótkotrwały (–1,0).
+* Modyfikatory: Obszarowy (+0,5), natychmiastowe (–1,0).
 * Koszt bazowy: 0,5×(4+2)=3,0
-* +kategoria: 3,0–0,7=2,3
-* +efekty: 2,3+0,5–1,0=1,8 → zaokrąglenie = 2 many
-* Ostateczny próg: 4:2, koszt 2 many
+* +kategoria: 3,0+0,2=3,2
+* +efekty: 3,2+0,5–1,0+0,0=2,7 → zaokrąglenie = 3 many
+* Ostateczny próg: 4:2, koszt 3 many
 
 #### Echo Zmierzchu
 
 * Efekt: Wskrzesi echo ostatniego dźwięku, dezorientując przeciwników w obszarze.
 * Kategoria: Iluzja/Oszukiwanie (–0,6).
+* Potęga Efektu: Nie dotyczy (modyfikator 0,0) - efekt dezorientacji, bez liczbowego skalowania.
 * Parametry: T=6, S=2.
 * Modyfikatory: Obszarowy (+0,5), wieloetapowy (+0,8).
 * Koszt bazowy: 0,5×(6+2)=4,0